Amaç
Malign melanom farklı anatomik bölgelere metastaz yapabilen agresif bir tümör olup, prognoz metastazın yerleşim yerine göre değişkenlik gösterebilmektedir (1). Metastaz paternlerinin belirlenmesi, risk sınıflandırması ve klinik yönetimin optimize edilmesi açısından önem taşımaktadır. Bu çalışmada metastatik malign melanom hastalarında farklı metastaz bölgelerinin genel sağkalım üzerine etkisinin değerlendirilmesi amaçlandı.
Gereç ve Yöntem:Ocak 2016-Haziran 2025 tarihleri arasında kliniğimize başvuran 90 metastatik malign melanom hastası retrospektif olarak çalışmaya dahil edildi. Hastaların demografik özellikleri (yaş, cinsiyet), performans durumları (ECOG), ek hastalıkları ve BRAF mutasyon durumları kaydedildi. Anatomik metastaz bölgeleri; akciğer, karaciğer, beyin, kemik, lenf nodu ve sürrenal yerleşimlerine göre gruplandırıldı. Metastaz bölgelerinin prognozla ilişkisini değerlendirmek için medyan genel sağkalım (mOS) ve sağkalım analizleri yapıldı. Genel sağkalımı etkileyen bağımsız prognostik faktörleri belirlemek amacıyla yaş, ECOG performans durumu ve BRAF mutasyon durumu ile düzeltilmiş multivaryant Cox regresyon analizi yapıldı.
Bulgular:90 metastatik malign melanom hastasının yaş ortalaması 62,4 (36-86) yıl olup, olguların %58,9’u (53) erkeklerden oluşmaktaydı. Primer tümör lokalizasyonu en sık baş- boyun bölgesinde (%37,8) ve extremitelerde (%27,8) izlenirken, metastaz dağılımı sırasıyla lenf nodu %62,2, akciğer %37,8, karaciğer %21,1, beyin %20,0, kemik %15,6 şeklindeydi (Tablo1). Birinci basamak tedavide en sık kullanılan ajanlar temozolomid (%32,2), dabrafenib + trametinib kombinasyonu (%17,8) ve nivolumab (%15,6) idi.Medyan genel sağkalım tüm kohortta 55 ay idi (Şekil 1). Beyin metastazı olan hastalarda medyan sağkalım 27 ay iken, olmayan hastalarda 71 ay olarak bulundu ve fark istatistiksel olarak anlamlıydı (p=0,006) Kemik metastazı olan hastalarda medyan sağkalım 12 ay, olmayan hastalarda ise 56 ay olarak saptandı (p=0,026) (Şekil 2).Akciğer, karaciğer ve lenf nodu metastazlarının genel sağkalım üzerine etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı (tümü için p>0,05).Multivaryant Cox regresyon analizinde ECOG performans durumu ve beyin metastazı genel sağkalım için bağımsız prognostik faktörler olarak saptandı. Beyin metastazı varlığı mortalite riskini anlamlı düzeyde artırırken (HR=0,39; p=0,006), kemik metastazı genel sağkalımı olumsuz etkileme eğilimi göstermiş ancak istatistiksel anlamlılık sınırına ulaşmamıştır (p=0,082).
Sonuç:Metastatik malign melanom hastalarında özellikle beyin ve kemik metastazı varlığı genel sağkalımı anlamlı şekilde olumsuz etkilemektedir. Bu bulgular, metastaz lokalizasyonunun melanom prognozunda belirleyici olduğunu bildiren önceki çalışmalarla uyumludur (2). Metastaz lokalizasyonu, gerçek yaşam verilerinde güçlü bir prognostik faktör olup yüksek riskli hasta gruplarının erken tanımlanmasında klinik açıdan önem taşımaktadır. Bulgularımız daha geniş hasta serileri ile desteklenmelidir.