Amaç
Metastatik prostat kanserinde nadir PSA düzeyine ulaşılması, son yıllarda olumlu prognoz ile ilişkili potansiyel bir belirteç olarak öne çıkmaktadır. Bununla birlikte, bu biyokimyasal yanıtın metastatik kastrasyona dirençli prostat kanseri (mCRPC) alt grubundaki prognostik değeri henüz tam olarak netleşmemiştir. Bu çalışmanın amacı, mCRPC tanılı hastalarda nadir PSA düzeyine ulaşmanın klinik önemini değerlendirmek ve bu biyokimyasal sonlanım ile ilişkili klinik ve tedaviye ait faktörleri belirlemektir.

Yöntem
Bu retrospektif çalışmaya, Şubat 2015 ile Mart 2024 tarihleri arasında NEÜ Tıbbi Onkoloji kliniğindeki mCRPC tanısıyla tedavi edilen toplam 81 hasta dahil edilmiştir. Demografik veriler, klinikopatolojik özellikler ve tedaviye ilişkin bilgiler hasta dosyalarından geriye dönük olarak elde edilmiştir. Hastalar nadir PSA düzeyine ulaşıp ulaşmamalarına göre iki gruba ayrılmıştır. Nadir PSA düzeyine ulaşmayı etkileyen faktörler univariate ve multivariate analiz yöntemleri ile değerlendirilmiştir. Progresyonsuz sağkalım (PFS) ve genel sağkalım (OS) süreleri Kaplan–Meier yöntemi ile analiz edilmiş, gruplar arası karşılaştırmalar log-rank testi kullanılarak yapılmıştır.

Bulgular
Toplam 81 hastanın 25’inde (%30,9) nadir PSA düzeyine ulaşılmıştır. PSA nadir düzeyine ulaşılması; önceden lokal cerrahi uygulanmış olması (p=0,001), Gleason skorunun <8 olması (p=0,024), düşük tümör hacmi (p=0,010) ve düşük riskli hastalık varlığı (p=0,010) ile anlamlı olarak ilişkili bulunmuştur. Enzalutamid tedavisi alan hastalarda, abirateron kullananlara kıyasla nadir PSA düzeyine ulaşma oranı daha yüksek saptanmıştır (p=0,028). Nadir PSA düzeyine ulaşan hastalarda medyan PFS 31,2 ay iken, bu süre diğer grupta 8,6 ay olarak saptanmıştır (p=0,001). OS açısından ise nadir PSA grubunda medyan sağkalıma henüz ulaşılamamış olup, karşılaştırma grubunda medyan OS 20,3 ay olarak hesaplanmıştır (p=0,001). Çok değişkenli analizde Gleason skorunun ≥8 olması ve yüksek tümör hacmi, PSA nadir düzeyine ulaşamamanın bağımsız olumsuz prediktörleri olarak belirlenmiştir.

Sonuç
mCRPC hastalarında nadir PSA düzeyine ulaşılması, anlamlı derecede daha uzun PFS ve OS ile ilişkili güçlü bir prognostik belirteç olarak bulunmuştur. Buna karşılık, Gleason skorunun ≥8 olması ve yüksek tümör hacmi, nadir PSA düzeyine ulaşamamanın bağımsız olumsuz prediktörleri olarak belirlenmiştir.