Giriş:Bulantı ve kusma, cerrahi veya radyasyon tedavisinden kaynaklanabilse de kemoterapi kaynaklı bulantı ve kusma (CINV) potansiyel olarak en şiddetli ve dramatik olanıdır 1.CINV beş tipe ayrılır: akut, gecikmiş, atılım, beklenti ve refrakter2–5. Beklenti emezisinin önlenmesine yönelik birincil yaklaşım, kemoterapinin ilk döngülerinden başlayarak CINV'nin önlenmesidir. Beklenti emezisi gelişen hastalar için ASCO ve ESMO kılavuzlarınca davranışsal terapi ve/veya benzodiazepinler önerilmekedir6. Beklenti emezisi, önceki kemoterapi kürleri sırasında şiddetli bulantı ve kusma yaşayan hastalarda ortaya çıkan ve duyusal ipuçları ve sonraki kemoterapinin bilişsel beklentisi tarafından indüklenmiş gibi görünen koşullu tepkilerdir7. Biz de bu çalışmamızda kemonaif hastalarda beklenti emezisi sıklığını ve etkili terapötik ajanları saptamayı amaçladık.
Materyal ve Metot:Çalışmaya Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Polikliniklerine başvuran daha önce kemoterapi almamış, sistemik tedavi planı yapılan ve ankete katılmayı kabul eden tüm olguların çalışmaya alınması planlandı.Olgulara demografik özellikleri, patolojik alt tipleri, almakta oldukları kemoterapi protokolleri, bulantı ve kusmanın zamanı ve şekli konusunda ankette yer alan sorular yöneltildi. Toplam 211 hasta çalışmaya katılmayı kabul etti.
Bulgular:Çalışmaya katılan hastaların genel özellikleri Tablo.1’de verilmiştir. Çalışmaya dahil edilen hastaların %12.8’inde (n=27) beklenti emezisi geliştiği gözlemlendi. Beklenti emezisi ile ilişkili olabilecek alt gruplar Tablo.2’de gösterilmiştir. Özellikle ilk kürden sonra bulantı kusma tarifleyen hastalarda beklenti emezisi beklenildiği üzere yüksek saptandı (%22.1 vs %5.2, p<0.001). Yine önemli noktalarda bir tanesi; hastalık öncesi dönemde stresli, heyecanlı veya gergin olduklarında bulantı kusma tarifleyen hastalarda beklenti emezisi sıklığı olmayanlara göre daha yüksekti (%26.5 vs %10.2, p=0.009).
Tartışma:Kemoterapi öncesi kaygı ve kemoterapi sonrasında yaşanan kaygı, hastaları kemoterapiye bağlı bulantı ve kusma (CINV) riskine daha yatkın hale getirir8.Beklentiye bağlı bulantı ve kusma (ANV), edinilmiş bir şartlı tepkidir.Çalışmamızda da literatürle uyumlu olarak özellikle ilk kürde bulantı kusma deneyimleyen hastalarda sonraki kürlerde beklenti emezisi sıklığı anlamlı olarak artmıştır. Yine önemli noktalarda bir tanesi; hastalık öncesi dönemde stresli, heyecanlı veya gergin olduklarında bulantı kusma tarifleyen hastalarda beklenti emezisi sıklığı olmayanlara göre daha yüksekti. Bu veriler de gösteriyor ki, stres altında bulantı kusma eğilimi olan insanlarda beklenti emezisine de eğilim görülmektedir. Bu da beklenti emezisinin psikojenik komponentini önplana çıkarmaktadır.Tüm bilgiler ışığında beklenti emezisi özellikle tedavi uyumunu etkileyen önemli bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Hem semptomların kontrolü hem de yeni tedavi yaklaşımları için daha büyük ve kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır.